ميرزا مهدي خان استر آبادى

مقدمه ناشر 16

جهانگشاى نادرى ( فارسى )

كه سال كشته شدن نادر است مىرسند و بدين ترتيب سال جا گذاشته و گمشده در آنها سال 1153 هجرى مىشود ( تعداد اين نسخه‌ها برحسب استقراء نسبة كم نيستند . ) در برابر اين نسخ ، نسخ ديگر است چون نسخه 1171 هجرى كه حوادث را على التوالى مىآورند و حتى سال 1153 هجرى را با عنوان 1153 هجرى ذكر مىكنند كه البته آن منطبق با حوادث سال 1154 نسخه‌هاى فاقد سال 1153 هجرى مىباشد ولى همين نسخ چون بسال 1157 هجرى مىرسند و آن را بيان مىكنند بجاى بيان وقايع سال بعد كه وقايع 1158 هجرى است يك مرتبه به وقايع سال 1159 هجرى مىپردازند و حوادث آن را ذكر مىكنند و بدين ترتيب درين نسخ حوادث سال 1158 هجرى مورد تغافل است يعنى اين نسخ فاقد آن سال مىباشند و متأسفانه هرچه كوشيده شد كه مطلب روشن شود و معلوم گردد كه اوّلا آيا اصلا سالى مفقود شده است يا نه و ثانيا در صورت فقدان آيا حلقه مفقوده سال 1153 هجريست يا سال 1158 هجرى متأسفانه چيزى به‌دست نيامد و از توالى سالهاى تركى يعنى سيچقان‌ئيل و . . . نيز بر اثر بىدقتى كتّاب نيز چيزى حاصل نشد چه آنها هم بر اثر درهمريختگى سالها و درهم و برهمى سنوات نتوانستند كه كارى بكنند و مسأله همچنان لاينحل باقى ماند . به ظاهر مطالعه دقيق حوادث و پىگيرى آنها اين نظر را پيش مىآورد كه اصلا سالى گم نشده است و حوادث سال 1153 هجرى كه عنوان خاص خود را در بعضى از نسخ از دست داده‌اند محل قرار خود را ضمن حوادث سال 1152 هجرى آورده‌اند . زيرا حوادث سال 1152 هجرى بيش از حوادث سنين قبل و بعد مىباشد مضافا طبق سندى كه به قلم ميرزا مهدى خان در نسخه 1171 هجرى قمرى ضمن حوادث 1152 هجرى تحرير شده و درين چاپ نيز آن به آخر تعليقات آمده است و حاوى سنه 1153 مىباشد ( رجوع به وثيقه ابو الفيض خان به مسوّده مؤلف اين تاريخ در انتهاى تعليقات شود ) مؤيد آنست كه عنوان سال 1152 هجرى در ذيل خود حوادث سال 1153 هجرى را نيز دارد . ولى بهرحال درين چاپ چون بناى كار بر مندرجات اقدم النسخ بود لذا در ترتيب و توالى حوادث تبعيت از ترتيب حوادث در نسخه 1171 هجرى گرديد يعنى نسخه‌ايكه سال مفقود در آن سال 1158 هجرى مىباشد اميد آنكه به آتى نسخه‌اى غير ازين نسخ هيجده‌گانه مرجع اين ضعيف به دست